Heerlen

Zoveel mensen; zoveel meningen. En dat geldt zeker voor Heerlen. De één is helemaal lyrisch over deze stad, de ander wil er geen woord aan vuil maken. Blijkbaar is het een gevoelig onderwerp. En dat fenomeen boeit me steeds meer. Gaat het echt zo slecht met de stad? Is Heerlen echt één-en-al lelijk? Of kloppen die beelden niet en valt het juist heel erg mee?

Geschiedenis van Heerlen in ’t kort

In de tijd van de Romeinen werd Heerlen gesticht. Het was toen een nederzetting onder de naam Coriovallum. Voordat Heerlen een stad werd, was het jarenlang een klein boeren-dorpje. De meeste steden in Nederland zijn ontstaan rondom een rivier. In het gebied waar Heerlen ligt, is in de directe omgeving geen rivier van betekenis te vinden.

Heerlen werd een stad aan het begin van de 20e eeuw, toen de mijnbouw startte in deze regio. De Oostelijk Mijnstreek in Zuid-Limburg was een feit en vanaf dat moment groeide de welvaart explosief. De afzetting van kolen nam alleen maar toe, het aantal arbeidsplaatsen groeide snel en steeds meer mensen van buiten Limburg (en zelfs van buiten Nederland) verhuisden richting Zuid-Limburg vanwege het werk in en rond de mijnen. In 1958 draaiden de mijnen in Zuid-Limburg zelfs hun topjaar en was er werkgelegenheid voor 58.000 arbeiders! Dit zette Heerlen als een heel welvarende stad op de kaart.

Door deze grote werkgevers (de mijn-bedrijven) werd ook gedacht aan de vrije tijd van hun arbeiders. Diverse natuur- en recreatiegebieden werden aangelegd en onderhouden door deze werkgevers. Ook het verenigingsleven kreeg via de mijnbedrijven een flinke duw in de rug. Heerlen bloeide en Heerlen leefde.

Tot op die zwarte dag in 1965 waarop minister Den Uyl besloot, dat de mijnen moesten sluiten. De laatste mijn sloot uiteindelijk eind 1974 (ON-I). Veel ex-mijnwerkers konden worden ondergebracht bij andere bedrijven, maar voor een groot deel van die ontslagen arbeiders was er helaas niets. Heerlen kampte van het ene moment op het andere met een gruwelijke werkloosheid. De criminaliteit nam toe; drugsgebruik ook. De naam van de stad verslechterde elke dag. Het straatbeeld werd er ook niet beter op. En economisch raakte Heerlen op een dieptepunt.

Heerlen nu

Momenteel herinnert nog maar weinig aan dat steenkool-verleden van de stad. De steenbergen zijn afgegraven en veranderd in woonwijken of parken, de koeltorens en grote schoorstenen zijn verdwenen. Het schachtgebouw van de Oranje-Nassau I is nog het meest in het oog springende en directe overblijfsel. Ook de vele wijken die in de jaren voor de Tweede Wereldoorlog zijn aangelegd, vormen nog steeds sprekende getuigen van die markante periode uit Heerlens geschiedenis.

Van dat slechte imago lijkt Heerlen nooit meer af gekomen te zijn. Ondanks er al jarenlang hard aan de weg getimmerd wordt, om de schade te herstellen en er weer een bruisende stad van te maken, is het in de ogen van veel mensen nog steeds een grauwe, gevaarlijke stad. Een stad waar weinig te beleven is; een stad waar niets moois te zien is.

Vooral bij mensen die van buitenaf naar Heerlen kijken, hoor ik regelmatig dit soort reacties. Noteringen in hitlijsten als “Meest criminele steden top 10 van Nederland” helpen daar natuurlijk ook niet bij. Het aantal leegstaande kantoor- en winkelpanden is nog steeds erg hoog. De werkloosheidscijfers liegen er niet om.

Aan de weg timmeren

Aan de andere kant is er weldegelijk vooruitgang. Heerlen heeft een hele zware klap te verwerken gehad en herstel gaat dan niet van de ene dag op de andere. Toch wordt er vanalles gedaan/geprobeerd door gemeente, provincie, ondernemers, stichtingen, etc, om het beeld van de stad te verbeteren. Er is bijvoorbeeld veel werkgelegenheid gecreëerd door het bouwen van winkelcentra en de Woon- en Autoboulevard. Ook aan het straatbeeld is gewerkt. Dit heeft niet alleen voor veel banen gezorgd, maar ook voor een toenemend aantal winkelende mensen dat Heerlen bezoekt.

Het uitgaansleven is ook aan het verbeteren. Kijk bijvoorbeeld aan het toenemende aantal evenementen. Denk aan Park City Live, de Raboronde, Booch, Corio Tropical, de Taptoe, Cultura Nova, etc. Ook de Heerlense horeca is al jaren bezig om de kwaliteit van het uitgaan te verhogen. Met name de café’s lijken hierin erg geslaagd te zijn, aangezien in het weekend de meeste kroegen propvol staan. Zelfs de Heerlense Stadsschouwburg (tegenwoordig: Theater Heerlen) weet steeds meer mensen richting de stad te lokken met een interessant programma. Maar ook aan de kinderen is gedacht: Zij kunnen zich tegenwoordig goed vermaken in Kinderstad.

In de regio van Heerlen is er ook veel veranderd. Zo kwam er een ruim aantal attracties bij. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het Continium (was: Industrion), de ZLSM, Mondo Verde en het Gaia Park. Daarnaast komen er jaarlijks duizenden bezoekers naar Landgraaf om Pinkpop te bezoeken. Allemaal dingen die de economie van de regio ten goede komen.

Toerist spelen

Een bekende Nederlandse fotograaf zei ooit tegen mij:

“Pak je camera en ga je stad fotograferen door de ogen van een toerist. Je zult zien dat ook jouw stad schoonheid heeft. Schoonheid die je niet meer ziet, doordat je er al jaren woont. Je loopt eraan voorbij, zonder het nog één blik te gunnen”.

Op het moment dat hij dat tegen me zei, had ik geen idee waar hij het over had. Ik woon hier al zo lang, ik ken de stad toch zeker wel! Of niet…?

Met de beste bedoelingen (en ook “enigszins” gedreven door nieuwsgierigheid) pakte ik mijn cameratas, deed ik mijn wandelschoenen aan en ging ik als toerist door de stad en zijn omgeving wandelen. Het eerste half uur ging het moeizaam. Je neigt toch als Heerlenaar door de stad te lopen, i.p.v. als toerist. Maar naarmate ik mezelf meer pushte, lukte het steeds beter. Steeds meer dingen vielen me op: De kerkgebouwen, de oude panden die niet afgebroken zijn, de variatie aan architectuur, de details op gebouwen, de beelden (en andere kunst) die her en der door de stad te vinden zijn, de (wandel)parken, de pleinen, het Aambos, de Oliemolen, Kasteel/Landgoed Terworm, de Weltervijver inclusief park, etc.

Ik wandelde, ik keek en ik zag. Na verloop van tijd betrapte ik mezelf erop, dat ik helemaal niet meer aan het fotograferen was. Blijkbaar was ik zó onder de indruk van deze manier van kijken, dat ik mijn camera even vergeten was en ongebruikt aan mijn schouder had hangen! Dit doet me denken aan mijn kinderjaren. Als kind nam ik altijd uitgebreid de tijd om iets te bekijken en bestuderen. Ik kon veel dingen tot in detail beschrijven. Tegenwoordig besteed ik daar veel minder aandacht aan en dat is jammer. Ik mis zo een hoop.

Foto-serie “Heerlen in Beeld”

Voor 2011 is één van mijn voornemens, om de stad beter te leren kennen, met deze andere manier van kijken. Ik wil de schoonheid zien die er wèl is en deze vastleggen op foto. Met die foto’s wil ik jou laten zien, dat het in elk geval beter gesteld is, dan de veel boze tongen beweren. Een leuke, maar vooral ook hele grote uitdaging. Een uitdaging die ik graag aanga. En of het me lukt dit voornemen waar te maken, gaan we de komende maanden leren.

De gemaakte foto’s zal ik met je delen via mijn blog onder de titel “Heerlen in beeld”. Nieuwsgierig hiernaar? Houd mijn blog dan goed in de gaten! 😉

Vraag

En hoe zie jij Heerlen?

14 Comments

  1. Miron · 09 februari 2011

    Hey Dennis,

    Mooi en leuk blog en je slaat de spijker op z’n kop. Hahaha altijd maar opmerkingen wanneer je zegt dat je uit Heerlen komt, vandaag nog zelfs “ach daar kun jij niets ssn doen”. Door een makelaar die ons een keer een huis wilde verkopen “ik wil er nog niet dood gevonden worden”. Je begrijpt dat we dat huis niet hebben gekocht.
    Maar dat mensen een negatief beeld hebben, ja dat klopt, komen we daar ooit van af…nee echt niet.

    Hoe ik Heerlen zie…als een vroegere “junkenstad” die enorm hard op weg is om een gewoon goede, mooie stad te worden. Tja en ik blijf het zien als mijn roots en zelfs heerlerheide is met een inhaalslag bezig 😉

    • Dennis Ebben · 09 februari 2011

      Hey Miron,

      Leuk dat je reageert!

      Da’s ook niet echt een professionele houding van die makelaar, zeg. Iemands afkomst afkraken, terwijl je die persoon iets wil verkopen. 😀

      Bedankt voor het delen van jouw visie. Grappig dat we er min of meer hetzelfde over denken. Maar goed, we zijn dan ook in hetzelfde gedeelte van Heerlen opgegroeid. Wellicht dat het daardoor komt.

      Ik ben erg benieuwd of we ooit van dat imago afkomen. Ik ga in elk geval mijn steentje bijdragen, om het imago iets te verbeteren. 🙂

      Groeten,
      Dennis

  2. Miek · 09 februari 2011

    Hey Lief…

    Top blog…!

    Doordat ik in Maastricht werk krijg ik ook vaak commentaar op mijn “heerlense afkomst”. Of opmerkingen als…: Het enige mooie aan Heerlen is de trein naar Maastricht…! Allemaal ongevraagde, simpele opmerkingen….! En dat is inderdaad niet alleen daar hoor…! Als iets eenmaal een slechte naam heeft is t gewoon lastig om daar weer vanaf te komen… Erg jammer, want Heerlen is gewoon een fijne stad, met alles binnen handbereik… Of je nu gaat shoppen of heerlijk rustig wil wandelen… En dan zijn dit nog maar 2 voorbeelden… Anyway, ik woon super-graag in Heerlen, en zou hier ook echt niet snel weg willen..!

    X Miekkk

  3. Arthur · 10 februari 2011

    Hoi Dennis,

    Heerlen… Ik zie Heerlen als stad waar ik gestudeerd heb; in het begin inderdaad een junkenstad, maar meer en meer komt Heerlen er boven op. Kijk naar het Stationskwartier bijvoorbeeld.

    Verder zijn er meer als voldoende mooie panden, natuurgebieden te vinden. Ik ben benieuwd naar je foto’s.

    Arthur

  4. Dennis Ebben · 10 februari 2011

    Thanx voor jullie reacties/visies.

    @Miek: Er zijn ook een hoop mensen uit zuid-oost Limburg die hetzelfde zeggen over Maastrichtenaren. Dus daar is nog wat van te zeggen… 😉 Toch denk ik wel dat dat allemaal ingesleten dingen zijn, die echt niet meer hoeven anno 2011.
    Erg leuk, dat je hier wat positieve kanten noemt van Heerlen en regio Heerlen. Thanx! x

    @Arthur: Wij hebben menig uurtje versleten in Heerlen en in de bus van/naar Heerlen. Daardoor dus ook heel veel van dichtbij meegemaakt w.b. de stad. Inderdaad, in die tijd was het nog niet veel in vergelijking met nu.
    Toch werd er ook in die tijd werd al aan de weg getimmerd. Maar nu zien we daar pas langzaamaan de resultaten van. Een positieve ontwikkeling. Leuk om te lezen dat jij dat ook zo ziet.

  5. Charlotte · 10 februari 2011

    Hoi Dennis;
    Ik ben zo vrij om te vertellen hoe ik de oostelijke mijnstreek zie, Heerlen en omgeving.
    Ben n collega van Annemiek, en ‘ervaringsdeskundig’.
    Ik ben geboren in Maastricht en heb er altijd gewoond..alhoewel…in de ogen van de “echte”(??)Maastrichtenaar ben ik n boerin 🙂 want; geboren in Itteren is dan wel officieel Maastrichts maar toch ook weer niet. Maakt niet uit , ik ben blij met mn afkomst, heb hierdoor geen stadse mentaliteit, en IK zie dat als positief.Anderen wellicht niet. Ik heb overigens 8 jaar aan de rand van de stad gewoond en ken dus wel de hectiek van n stad.
    bijna 2 jaar geleden ben ik met mn gezin in de oostelijke mijnstreek gaan wonen. Dit ging niet zonder slag of stoot. Ook ik zag deze kant van Limburg anders; zoals ik hier al las…grauw en niet bepaald uitnodigend.
    Maar overgehaald door bekenden om toch ns komen kijken wat er hier te “krijgen”is op de woningmarkt, hebben we dus n huis gekocht in Eygelshoven.
    Inmiddels heb ik deze streek in mn hart gesloten; ik hoop hier (heel) oud te worden. Ik betrap mij er zelf wel op dat ik steevast Eygelshoven noem als woonplaats…..dat ligt in de buurt van Landgraaf mompel ik er dan achteraan. Heerlen en Kerkrade liggen niet vooraan op mn tong…sorrie!
    Het is n feit dat heel veel mensen dit n minderwaardige streek vinden…vooroordelen ten top…ik deed t ook…onbewust. De streek heeft dus nog steeds een negatief beeld bij veel mensen die ik tegenkom
    Vooroordelen; laatst maakte ik t toppunt wat dat betreft mee, van n oude bekende die ik na jaren weer s tegenkwam. Iemand die vanuit Maastricht naar Duitsland verhuisde en nu tegen mij zei toen ze hoorde waar ik ben gaan wonen; “Nee toch !! wie wil er nou in n 045 gebied wonen”………….
    Zoiets zegt meer over over die ander dan over mij…..
    Ik denk dat deze streek nog meer tijd nodig heeft om “ontdekt”te worden. De ruimte en mogelijkheden, maar ook de actie die hier te beleven valt.
    Het kan bijna niet anders dan dat in de toekomst steeds meer mensen bewust kiezen voor deze omgeving met al zijn voordelen zoals bereikbaarheid en zn vele natuur en rijke cultuur.
    tot dan genieten we van de rust die we hier hebben!!

  6. d.logister · 10 februari 2011

    ich bin sjtols dat ich inne winkbulle bin!!!

    xxx deb

  7. d.logister · 10 februari 2011

    Wat kan ich da dra doë dat ich ‘ne Winkbuul bin,
    ‘ne Winkbuul bin, ‘ne Winkbuul bin.
    Wat kan et zië dat ich neet oane Heële kin ?
    Weil ich inne Winkbuul bin !

    ook al woon ik nu helaas in terwinsele

    groetjes

  8. Dennis Ebben · 10 februari 2011

    @Charlotte: Dank je wel voor je zeer uitgebreide reactie/visie. Erg leuk om te horen dat het ook omgekeerd kan: Dat er mensen vanuit een andere regio juist naar regio Parkstad toe komen. Fijn om te horen dat het je hier zo bevalt. Da’s goede reclame 😉

    @Debbie: Mooi gedaan hoor. Maarruh: Dat snappen toch alleen de locals, joh! 😉

  9. Shak · 10 februari 2011

    Ik ben erg benieuwd naar je foto’s!
    En ja, gezien ik tegenwoordig heel veel vrienden uit de regio Sittard – Geleen heb, hoor ik ook vaak genoeg opmerkingen over ‘ons’ Heerlen…Daar heb ik het wel eens over gehad met een eveneens rasechte Heerlense vriend uit deze vriendenkring…En we kwamen tot de conclusie dat wij altijd zo over die regio hadden gedacht..
    Daar wilde ik vroeger nl ook echt niet komen…Want onze ‘junkenstad’ had toen al veel meer te bieden! Ondertussen zie ik de schoonheid van elk stukje Limburg…Al woon ik (wederom) heel graag in de gemeente Heerlen!

    • Dennis Ebben · 11 februari 2011

      @Shakira: Leuk dat je reageert. Bedankt voor je reactie/visie. Veel van mijn vrienden hebben Heerlen ook verlaten in de afgelopen jaren. Ze hebben nog steeds het beeld van de ‘junkenstad’ en zullen dus ook niet meer echt terugkomen. Blijkbaar komt deze gedachte op meer plaatsen voor. Wel leuk om te lezen, dat ook jij weldegelijk de schoonheid van deze regio ziet. Ik weet nu in elk geval dat ik er niet alleen voor sta. 😉

  10. Suus · 12 februari 2011

    Nou, ik heb Heerlen ook verruild voor het Schinse Heuvelland en nu zit ik hier vast aan een huis in een @#$%^-dorp. Ik wil namelijk heeeel graag terug naar Heerlen!!!

  11. Dennis Ebben · 13 februari 2011

    @Suus: Ach, Schin op Geul is wel heel mooi en landelijk. Maar het is ver van de bewoonde wereld. Ik zie mezelf daar eerder als bezoeker, dan als bewoner. Blijkbaar delen wij die mening. Gelukkig heb ik die stap naar een dorp (nog?) niet gezet.